第450页 / 共887页

Dit wist Havelaar wel, of althans 't was hem meer dan voldoende

bekend dat zoodanige beschikking over gekondemneerden overal de

gewoonste zaak van de wereld was, maar nooit had hy, noch te

Rangkas-Betoeng noch te Amboina, noch te Menado, noch te Natal,

van dat vermeend recht willen gebruik maken. Het stuitte hem, zyn

tuin te laten onderhouden als boete voor kleine vergrypen, en

meermalen had hy zich afgevraagd hoe de Regeering bepalingen kon

laten bestaan, die den ambtenaar in verzoeking kunnen brengen

kleine verschoonbare fouten te straffen, niet in evenredigheid

met het vergryp, maar met den toestand of de uitgestrektheid van

zyn erf? Het denkbeeld alleen dat de gestrafte, ook zelfs hy die

rechtvaardig gestraft was, vermeenen zou dat er eigenbelang

schuilde onder het geslagen vonnis, deed hem, waar hy straffen

moest, altyd de voorkeur geven aan de anders zeer

afkeurenswaardige opsluiting.[117]