Page 175 of 887

Deze tirade is me ontsnapt ... ze staat er nu eenmaal, en blyve.

Havelaar had veel ondervonden. Wilt ge iets dat opweegt tegen de

verhuizing van de A-gracht! Hy had schipbreuk geleden, meer dan

eens. Hy had brand, oproer, sluikmoord, oorlog, duellen, weelde,

armoede, honger, cholera, liefde en "liefden" in zyn dagboek

staan. Hy had vele landen bezocht, en omgang gehad met lieden van

allerlei ras en stand, zeden, vooroordelen, godsdienst en

gelaatskleur.

Wat dus de levensomstandigheden aangaat, kon hy veel ondervonden

hebben. En dat hy werkelyk veel ondervonden had, dat hy 't leven

niet was doorgegaan zonder de indrukken optevangen die 't hem zoo

ruimschoots aanbood, daarvoor moge ons de vlugheid van zyn geest

borg wezen, en de ontvankelykheid van zyn gemoed.